अलकुड (एम) हे महाराष्ट्रातील सांगली जिल्ह्यातील कवठे महांकाळ ब्लॉकमध्ये वसलेले एक ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक पार्श्वभूमी असलेले गाव आहे. ज्याचा पोस्टल कोड ४१६४१९ आहे. हे एक ग्रामीण भाग आहे जे त्याच्या मंदिरे आणि ऐतिहासिक स्थळांसाठी ओळखले जाते आणि येथे आर्थिक सेवा देणारे पोस्ट ऑफिस आणि सरकारी शाळा यासारख्या मूलभूत सुविधा देखील आहेत. प्रशासकीय नोंदींमध्ये या परिसरातील दोन गावांमधील फरक स्पष्ट करण्यासाठी 'एम' (M) आणि 'एस' (S) अशी अक्षरे वापरली जातात.अलकूड (एम) गावाचा पूर्व इतिहास आणि महत्त्वाचे पैलू खालील मुद्द्यांच्या आधारे समजून घेता येतील.
१. भौगोलिक आणि प्रादेशिक पार्श्वभूमी * ऐतिहासिक महत्त्व: हे गाव दख्खनच्या पठारावरील अशा भागात आहे ज्याचा संबंध ऐतिहासिक काळात राष्ट्रकूट, चालुक्य, आणि नंतर बहमनी व मराठा साम्राज्याशी राहिला आहे. हा परिसर पूर्व पट्टी किंवा 'माणदेश' व 'मिरज प्रांताच्या' जवळ येत असल्याने ऐतिहासिक काळातील अनेक घडामोडींचे पडसाद येथे उमटले आहेत. * दंडोबा डोंगररांगांचा सहवास: गावाच्या जवळच ऐतिहासिक दंडोबा डोंगर (Dandoba Hills) आणि राखीव जंगल क्षेत्र आहे. या डोंगररांगांना प्राचीन पौराणिक आणि ऐतिहासिक वारसा आहे, जिथे प्राचीन मंदिरे आणि जुने पाण्याचे पाझर खड्डे (उदा. झरा) पाहायला मिळतात.
२. गावाची रचना आणि 'M' चा संदर्भस्थानिक महसूल आणि ब्रिटिश काळातील नोंदीनुसार, एकाच नावाच्या दोन गावांमध्ये संभ्रम होऊ नये म्हणून इंग्रजी आद्याक्षरांचा वापर केला गेला: * अलकूड (एम): मुख्यत्वे येथील जुन्या महसुली नोंदी किंवा मिरज संस्थान मध्ये येत असल्याने एम् वरुन ओळखले जाते. * हे गाव प्रामुख्याने शेतीप्रधान असून पूर्वापार चालत आलेल्या बलुतेदारी पद्धतीनुसार गावाची रचना झाली आहे. हे गाव प्रामुख्याने शेतीप्रधान असून पूर्वापार चालत आलेल्या बलुतेदारी पद्धतीनुसार गावाची रचना झाली आहे. ३. धार्मिक व सांस्कृतिक वारसा * गावात पारंपरिक ग्रामदैवतांची मंदिरे असून, वर्षानुवर्षे भरणारी जत्रा हे येथील सामाजिक सलोख्याचे प्रतीक आहेत. * जवळच असलेल्या *सुर्यास्त पॉईंट आणि हरोली तलावाचा परिसर ऐतिहासिक काळापासून पाण्याचे मुख्य स्रोत आणि संरक्षणाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा मानला जात असे.
४. सामाजिक व आर्थिक इतिहास * कृषी संस्कृती: ऐतिहासिक काळापासून हा भाग दुष्काळी पट्ट्यात येत असल्याने येथील पूर्वजांनी पाण्याचे नियोजन करण्यासाठी विहिरी आणि छोट्या बंधाऱ्यांची निर्मिती केली आहे. पारंपरिक ज्वारी, बाजरीच्या पिकांनंतर आधुनिक काळात गावाने उस शेतीमध्ये मोठी प्रगती केली आहे. * स्वातंत्र्य लढा आणि योगदान: सांगली आणि सातारा जिल्ह्याचा हा सीमावर्ती भाग असल्याने १९४२ च्या 'चले जाव' आंदोलनात आणि प्रति सरकारच्या (पत्री सरकार) काळात येथील अनेक क्रांतिकारकांनी प्रत्यक्ष-अप्रत्यक्षपणे योगदान दिले होते. अलकुड एम गावात सर्वात जुणे श्री दत्त मंदिर (ग्रामदैवत) फार पुर्वी पासुन जागृत देवस्थान म्हणुन प्रसिध्द आहे. गावची यात्रा महाशिवरात्रीला असते. गावची भौगोलिक स्थिती - गावच्या तिन्ही बाजुने डोंगर रांग आहे व एका बाजुला तलाव आहे.
ग्रामपंचायतीस मिळालेले पुरस्कार –
२००२ – निर्मल ग्राम
२००५ – ग्रामस्वच्छता अभियान (जिल्ह्यात दुसरा)
२००८ – तंटा मुक्ती अभियान
२०१२ – ग्रामस्वच्छता अभियान (जिल्ह्यात प्रथम)
२०१३ – स्मार्टग्राम
२०१४ - ग्रामस्वच्छता अभियान (पुणे विभागात दुसरा)
२०२५ - माझी वसुंधरा अभियान ५.० – (पुणे विभागात प्रथम)
